Sümela Manastırı ve Tarihi Hakkında Bilgiler


       

Sümela Manastırı, Trabzon ilinin sınırları içinde, Maçka ilçesine bağlı Altındere Köyü sınırları içerisinde yer alır. Bu Manastır Ortodoks Hıristiyanların kullandığı bir kilisedir. Sümela Manastırı, geniş bir alan üzerine inşa edilmiş, başlıca ana kaya kilisesi, birkaç şapel, mutfak, öğrenci odaları, misafirhane, kütüphane ile kutsal ayazmalardan oluşan bir yapıdır. Manastırın giriş kısmında buraya su getirildiği düşünülen bir su kanalı vardır fakat bu kanalın zamanla büyük bir bölümü yıkılmıştır. Manastırın girişine dar ve uzunca merdivenler vasıtasıyla ulaşılır.

                     

Bu bölge turizmi açısından oldukça öneme sahiptir ve yaz aylarında bölgede turizm şirketleri günlük turizm gezileri yapmaktadır.

Sümela Manastırının tarihine bakacak olursak; Manastır, M.S. 375-395 yılları arasında inşa edildiği sanılmaktadır. Kilisenin yapımında dönemin yapılarıyla ilgili benzerlikleri bulunmaktadır. Bu benzerliği Trabzon’da Maşatlık mevkiinde yapılmış bir kilisede de bulabilirsiniz. Tarihi özellikleri araştırıldığındaSümela Manastırının daha önceden Kilise olarak kullanılmadığı söylenmektedir. İlk yapılışından kilise olarak kullanılışına kadar yaklaşık bin yıllık bir zaman dilimi vardır. Bütün bu bilgilere rağmen arada kalan bu bin yıllık tarihle ilgili herhangi bir tarihi belge veya kanıt bulunamamış ve bu ara dönem bir muğlâk olarak kalmış, araştırılmayı beklemektedir.

Yapımı konusunda net bir belge ve yazı elimizde olmadığı için bu konuda o bölgede yaşayanların anlattıkları sözlü anlatımlar ve inandıkları efsaneler en önemli delil kaynaklarıdır. Orada yaşayan Karadeniz Rumlarının inandığı ve anlattıkları efsaneye göre; Atina’lı Barnabas ile Sophronios adlı iki keşiş aynı rüyayı birbirlerinden habersiz görmüşler. Her ikisi de rüyalarında, Hz. İsa’nın öğrencilerinden Aziz Luka’ın yaptığı üç Panagia ikonundan, Meryem’in bebek İsa’yı kollarında tuttuğu ikonun bulunduğu yer olarak Sümela Manastırı’nın yerini görmüşler. Bu rüyayı görmelerinden sonra ikisi de birbirlerinden habersiz gemilere binerek deniz yoluyla Trabzon’a gelmiş, geldikten sonra birbirlerini Trabzon’da gördüklerinde gelme amaçlarını yani gördükleri rüyalarını anlatmışlar. İkisi de gördükleri rüyanın aynı olduğunu görünce birlikte gördükleri yer olan şu an ki Sümela’nın temellerini atmışlardır. Bununla birlikte manastırdaki fresklerde sıkça yer alıp, özel bir önem verilen Trabzon İmparatoru III. Alexios’un (1349-1390) manastırın gerçek kurucusu olduğu sanılmaktadır.

Bu anlattığımız Sümela Manastırı’ndaki genel amaç sizlerin bu sanat yapıtının yapısı ve yapılış tarihi hakkında bir nebze de olsa bilgi sahibi olmanızdır. Bizler Anadolu’nun bu değerlerine sahip çıkmalı ve onları ileriki nesillere ulaştırmalıyız. Binlerce yıllık bir geçmişi olan bu tür sanat yapıtlarının Avrupalı devletler tarafından özellikle turizm açısından tanıtımına önem verilmiş, bu yapıtlar iyi korunmuş, restore edilmiş ve nesiller boyunca korunmuş bunun sonucunda da bu yapıtlar onlara ekonomik bir değer olarak geri dönmüştür. Sizlerinde bu eşsiz ve güzel doğası olan Trabzon’u ziyaret etmenizi, hem doğayla iç içe hem de tarihin geçmiş izlerinin kalıntılarıyla güzel vakit geçireceğinize inanıyoruz